Doğubeyazıt, Türkiye - iran transit yolunun son durak yeridir. Bu nedenle eskiden beri bir gümrük merkezi olarak büyük rol oynamıştır. Gürbulak sınır kapısına 35 km., Ağrı ya 95 km., uzaklıktadır. Ayrıca Iğdır üzerinden ve Van-Muradiye den gelen yolların kavşağında oluşu sebebiyle ulaşım açısından stratejik bir öneme sahiptir.
Türkiye- iran transit yolu üzerinde ve kendi adını taşıyan ova üzerinde kurulan Doğubeyazıt büyük Ağrı Dağının 15 km., yakınındadır. Doğusunda Askeri garnizon, güneyinde dağlar yer aldığı için, şehir batıya ve kuzeye doğru genişlemektedir. Cadde ve sokakları düzenlidir. Gün geçtikçe büyümekte, önemli bir Pazar özelliği kazanmaktadır.
Doğubeyazıt, Ağrı nın nüfus yönünden en gelişmiş ilçesidir. Bunun başlıca sebepleri; Gürbulak sınır kapısına yakınlığı sonucu ticaretin gelişmesi, iklimin ılıman oluşu ve dış göçün azlığıdır.
ilkbahar ve yaz mevsimlerinde yaylaya çıkma Doğubeyazıt ta çok görülen bir olaydır. Birçok köy halkı, yaz mevsimlerinde yaylaya göçtüğü için, bu köylerde sadece ot ve tarla ziraatı ile görevli olanlar kalır. Bazı köyler ıssızlaşır. Tek Katlı Kerpiç Duvarlı toprak damlı evlerin yanısıra modern binalarıyla geleneksel mimarisini yansıtan şehir dokusuyla doğubayazıt geçmişten günümüze açılan bir kapıdır. Eski yerleşme dokusu yanında iran, ortadoğu ve uzakdoğu ülkelerin ve türistik antika malların satıldığı pasajları türistik otelleri, kafeleri, restoranları alışveriş merkezleri ile geçmişi ve geleceği beraber yaşayacağınız konuksever ortamıyla tarihi gezinizle Xani baba türbesi ziyareti ile oksijeni bol havasında tarihi aşıklar kerem ile aslının (keşişin bahçesi) aşkını tazeleyerek Ağrı Dağı eteklerinde at koşturup Harikulade buz mağaralarını Gezip Meteor çukurunun hayretliği ile Nuh Gemisinin Belleğinize Kaydetip Abdigor Köftesi , Selle-Keri Sini Tandır Ekmeğini Tadıp Geleneksel Köy Düğünlerinde Dengbejler Ortamında Dostluklar Yaşayıp belleğinize kaydedersiniz.
DOĞUBAYAZIT YEMEKLERİ
ABDİGÖR KÖFTESİ
Yörenin en lezzetli yemeğidir. Yağsız, sinirsiz, kemiksiz sığır eti, çok az miktarda soğan, bir adet yumurta ve baharatlardan yapılır. Hazırlanması taze et, bir tokmak ile taş üzerinde merhem şeklini alıncaya kadar dövülür. Hamur haline gelen et, soğan ve su katılarak elle çırpılır. Çırpıldıktan sonra bir saat dinlendirilen köfteler pilav üzerine konularak servis yapılır.
Ağrı yöresinde hayvancılığın büyük çapta olması sebebiyle et tüketimi oldukça fazladır. Hayvan ürünleri büyük miktarda kullanılmaktadır. Kuzeydoğuda sevimli Balık gölü etrafında balık restoranları ve yerel yemeklerin lezzetle yendiği lokantalar bulunmaktadır.
En tanınmış yemeği Abdigor Köftesi'dir. Doğubeyazıt'ta yaygın olan bu köfte, içli köfteye benzer. Etin dövülerek yumruk büyüklüğüne getirilmesi sonunda pişirilir.
GOŞTEBERG
Et, tereyağı, soğan, salça ve aynı addaki ot harmanlanıp hayvan postuna doldurulur ve nemli toprağa gömüldükten sonra üzerinde ateş yakılarak pişirilir ki, buna buğulama da denir.
Haşıl; Çaşır otu, kabuğu alınmış buğday(çiğ den) suda kaynatılır. Kaynatılma süresince un ilave edilir. Pişirildikten sonra üzerine yağ veya pekmez dökülerek yenir.
Toprağın ve iklimin sebze tarımına fazla elverişli olmaması yüzünden sebze üretimi yetersizdir. Onun için Ağrı mutfağında tahıl önemli bir yer tutar. Tahıla dayalı olarak yapılan yemeklerin başlıcaları şunlardır;
Hengel, haşıl, erişte, kuymak, kete, bişi, erdek, hasude, bulgur pilavı, yalancı köfte, ekmek aşı,lalanga, ayran aşı, halise,çiriş ketesi, murtuğa ve ağızyakan ve deveci çorbası.
Yemek Tarifi
Gosteberg Buğulama
Malzemeler :
Genç kuzu veya oğlak eti
Tereyağı
Salça
Gosteberg adı verilen dağ otu
Hazırlanışı: Genç kuzu veya oğlak kesilip yüzüldükten sonra ayıklanıp doğranır. Tereyağı ve salça ile yoğrulur. Üzerine gosteberg otu ince kıyılarak serpilir. Tüm bu karışım aynı hayvanın postu içerisine koyularak açık yerleri dikilir. Düz bir yerde üzerine nemli toprak yığılır, bu toprağın üzerinde bir saat kızgın ateş yakılır. Bir süre dinlendirildikten sonra post açılarak servis yapılır
HALİSE
Tavşan eti ile buğdaydan saatlerce dövülerek elde edilen karışımdan yapılan lezzetli bir yemektir.
SELEKELİ (SAÇ KAVURMA)
Taze oğlak veya kuzu eti, sarımsaklı yoğurt ve tereyağından yapılır. Hazırlanışı; taze et doğranır, içine tereyağından eritilmiş salça konulur. Bu şekilde kızartılan et indirilip bir süre dinlendirilir, üzerine sarımsaklı yoğurt dökülerek servis yapılır.
BEYAZ BAL
Türkiye nin en güzel çiçek balı burada elde edilir. Binbir renk ve çeşitli kokulardaki yayla çiçeğinden elde edilen bembeyaz balın tadına doyum olmaz.
ALABALIK
Balık Göl ü, Çuma Çayı ve derecik sularında bulunan kırmızı pullu kızıl alabalık güzel tadından öte kırık, çıkık gibi ortopedik tedavilerde ilaç olarak kullanılır.
Ahmedi Hani Türbesi
1651 yılında doğan ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmeyen Ahmedi Hani ye ait bir türbedir. Türbenin yanında sonradan birde cami yapılmıştır. Türbe Doğubayazıt’a 8 km. mesafede, İshak Paşa Sarayının üst kısmındadır. Bölgede en çok ziyaret edilen türbedir.
Ahmedi Hani ünlü “Mem-u Zin” adlı eserin yazarıdır. Hakkari Han köyünden Doğubayazıta geldiği söylenmektedir. Ahmedi Hani bu eserde, Emir Zeyneddin’in güzellikleriyle dillere destan olan Zin ve Sili adlı iki kız kardeşin Memo ve Taceddin adındaki iki gençle olan aşklarını şiir şeklinde anlatır. Eser aynı adla sinemaya da uyarlanmıştır. Bilgin ve edebiyatçı kişiliğiyle bilinir.
Yöremizin çok önemli şair ve filozoflarındandır. Babasının adı İlyas'dır.Han kelimesi Hakkari yakınlarında bulunduğu söylenen Han köyünden veya burada yaşayan Hani aşiretinden yada mensubu olduğu Haniyan ailesinden aldığı tahmin edilmektedir.Ahmedi Hani Doğu Anadolu'nun birçok bölgesini dolaşarak Arapça,belagat ve dini ilimleri okudu;ayrıca astronomi ile ilgilendi.Bir süre bu bölgenin kültür merkezi olam Cizre'de yaşayan ve Mem-u Zin adlı eserini kaleme alan Ahmedi Hani daha sonra eski Beyazıt'a gitti ve orada vefat etti.Yazma bir eserde 1707 yılında vefat ettiği ileri sürülmektedir.Halk arasında Veli olarak kabul edilen Ahmedi Hani'nin Doğubeyazıt'ta İshakpaşa Sarayı'nın yanında bulunan türbesi halen ziyaretgahtır.Sait Nursi'nin de gençliğinde kabrini ziyaret ederek ondan feyz aldığı nakledilir.
Başlıca Eserleri
1-MEM-U ZİN
Ana teması aşk olmakla beraber yöre halkının yaşayış biçimi ve ilişkilerini de iler.
2-NUBAHAR
Arapça-Kürtçe sözlük
3-İMAN AKİDESİ
İman esaslarını sunni görüşe göre işlediği eser.
4-ÇAR KUŞE
Her bir mısra dört ayrı dilde(Arapça,Farsça,Türkçe,Kürtçe)yazılan eserleri aşk,ayrılık,ve kavuşma temalarını işler.
Comments (0) | Add Comment